Nadanie listu to skuteczne poinformowanie o zamiarze przetwarzania danych

Niejednokrotnie przedmiotem bardzo ożywionych dyskusji prawników są poszczególne słowa użyte w przeróżnych przepisach. Tak też jest w przypadku istotnym dla każdego kredytobiorcy, który przestanie spłacać kredyt, czyli w art. 105a ust. 3 prawa bankowego.

Przepis ten od wielu lat jest “żywy” na wokandach sądów administracyjnych dlatego, że — w dużym skrócie — ustawodawca uzależnił m. in. od “poinformowania” takiej osoby, przetwarzanie w Biurze Informacji Kredytowej informacji o niespłacaniu kredytu.

W najnowszym orzeczeniu WSA w Warszawie dotyczącym wykładni pojęcia “poinformowania” użytego przez ustawodawcę uchylił decyzję Prezesa UODO nakazującą:

S. S.A., z siedzibą w […] zaprzestania przetwarzania danych osobowych M. N., dotyczących umów nr […] z dnia […] listopada 2008 r. oraz nr […] z dnia […] stycznia 2012 r., w systemie Biura Informacji Kredytowej S.A., z siedzibą w […], przetwarzanych na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego

Zdaniem organu, sporządzenie i wysłanie pism nie jest równoznaczne z udowodnieniem ich prawidłowego doręczenia, a w konsekwencji skutecznego poinformowania adresata o zamiarze przetwarzania przez Bank danych stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody. Samo bowiem oświadczenie o wysłaniu korespondencji i przedstawienie jej kopii, nie stanowi dowodu na jej doręczenie (poinformowanie o jej treści adresata).

Strona skarżąca wywodziła natomiast, że przesyłki polecone zawierające oświadczenia Banku zostały skierowane do M. N. na prawidłowy adres (wskazany w umowach kredytowych) i nie zostały zwrócone do nadawcy. Jej zdaniem, skoro dysponuje dowodem nadania spornych przesyłek (wydrukami z księgi nadawczej), to oznacza, w świetle wyroku SN z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09, że poinformowała adresata o zamiarze przetwarzania danych w BIK, bez jego zgody, stosownie do art. 105a ust. 3 Prawa bankowego.

W omawianym wyroku Sąd wskazał, że:

Z akt sprawy wynika, że Bank do pisma z 10 sierpnia 2020 r. skierowanego do organu, zawierającego wyjaśnienia w niniejszej sprawie, załączył m. in. wydruki z księgi nadawczej z dnia 31 grudnia 2013 r. i z 18 lutego 2014 r., które potwierdzają, że w każdym z tych dni Bank wydał pracownikowi Poczty Polskiej ([…]) korespondencję (przesyłkę) adresowaną do skarżącego na adres: […],[…].

Jak już powiedziano, Pocztowa Książka Nadawcza jest dowodem nadania przesyłki przez nadawcę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1043/18, LEX nr 2617201), natomiast dowód nadania przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Dowód ten stanowi także uprawdopodobnienie doręczenia przesyłki adresatowi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2491/21).

Brak potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej nie oznacza zatem, że przesyłka ta nie została doręczona.

Przesyłka rejestrowana, nieodebrana w terminie odbioru, zwracana jest nadawcy. Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. Dowód nadania przesyłki rejestrowanej stwarza podstawę domniemanie doręczenia jej adresatowi, możliwe do obalenia przez wykazanie, że adresat przesyłki nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią (wyrok Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt I ACa 259/18, LEX nr 2561758).

I co najważniejsze:

W świetle powyższego należy przyjąć, że skoro strona S. S.A. dysponuje dowodem nadania spornej korespondencji, a jej adresat w toku postępowania administracyjnego nie wykazał okoliczności, które mogłyby obalić domniemanie doręczenia listów poleconych, to nie ma podstaw do przyjęcia, że Bank nie dopełnił obowiązku “poinformowania” o którym mowa w art. 105a ust.3 Prawa bankowego.

W świetle tego przepisu przesłanka przekazania informacji (a więc poinformowania) o zobowiązaniu dłużnika jest spełniona wraz z upływem miesiąca od wysłania przez wierzyciela listem poleconym wezwania do zapłaty. W taki sposób należy, zdaniem Sądu, wykładać art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe nie wiążąc “poinformowania” wyłącznie z dowodem faktycznego zapoznania się adresata przesyłki z jej treścią.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dokonał nieprawidłowej wykładni art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, naruszył powołane w skardze przepisy postępowania i w konsekwencji dopuścił się naruszenia art. 58 ust. 2 lit. c ogólnego rozporządzenia o ochronie.

Trzeba też wskazać, że w innym orzeczeniu WSA w Warszawie zaakceptował jako “poinformowanie” przedstawienie przez Bank kopii oświadczeń skierowanych do uczestników postępowania.

W tym wyroku z sierpnia 2021 r. Sąd także uchylił decyzję Prezesa UODO i odniósł się do meritum sprawy w następujący sposób:

Z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że na potwierdzenie spełnienia powyższego obowiązku Bank przedstawił kopie oświadczeń skierowanych do uczestniczki postępowania o wypowiedzeniu ww. umów, na adres wskazany w ww. umowach, w których to oświadczeniach zawarł m.in. informację o zamiarze korzystania z prawa do przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową przez okres 5 lat po wygaśnięciu zobowiązania, bez zgody osoby, której te dane dotyczą oraz o możliwości przetwarzania tych informacji przez BIK S.A. i inne instytucje wskazane w art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe przez okres 5 lat po wygaśnięciu zobowiązania, bez zgody osoby, której te informacje dotyczą (k. 168 – 171 akt admin.). Ponadto Bank przedstawił oddruki list wysyłkowych (Lista wysyłkowa pism windykacyjnych (polecone) – […] z dnia […] czerwca 2016 r. oraz Lista wysyłkowa pism windykacyjnych (polecone) – […] z dnia […] czerwca 2016 r.), a także wydruki z książki nadawczej (k. 172 – 177 akt admin.).

Z powyższego wynika, że Bank – w celu wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe – informację o zamiarze przetwarzania danych osobowych w sposób przewidziany w tym przepisie przesłał uczestniczce postępowania listem poleconym i dysponuje potwierdzeniem nadania tej przesyłki.

Zaznaczyć przy tym należy, że z akt sprawy nie wynika, aby uczestniczka postępowania wykazała okoliczności, które mogłyby obalić domniemanie doręczenia jej ww. listów poleconych, a mianowicie, że nie otrzymała tychże listów, nie poinformowała Banku o zmianie adresu lub – chociażby – że zgłosiła reklamację w urzędzie pocztowym.