1. Sąd uwzględniając specyfikę danego stanu faktycznego winien rozstrzygnąć, czy dążenie do ustalenia prawdy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ma priorytet przed potencjalnym uszczerbkiem dla dóbr podlegających ochronie prawnej (np. wolność, tajemnica komunikowania się, godność, tajemnice życia prywatnego).
2. Nie istnieje żaden przepis zakazujący stronie zgłoszenie wniosku dowodowego obejmującego dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (np. z uwagi na naruszenie dóbr osobistych, a także praw z art. 47, 49 i 51 Konstytucji). O wartości dowodowej konkretnego dowodu winien zdecydować Sąd na podstawie własnego przekonania, w oparciu o wszechstronnie zebrany i rozważony materiał dowodowy.
3. Sąd pierwszej instancji uznał za niedopuszczalne w sprawie dowody zgłoszone przez Prezesa, a pozyskane w wyniku kontroli operacyjnej w postaci stenogramów z rozmów oraz nagrań, co skutkowało przyjęciem, że porozumienie ograniczające konkurencję nie zostało wykazane. Nie przeprowadził zgłoszonych w sprawie dowodów, nie ocenił ich znaczenia oraz wagi, a także tego, czy interes publiczny w niniejszej prawie, nie przeważa nad sposobem pozyskania dowodów.

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 marca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Anna Szanciło

Protokolant: Natalia Torłopp

po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

spraw połączonych do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia z odwołań:

1. (…) Zakładów (…) sp. z o.o. z siedzibą w K.,

2. (…) w C. sp. z o.o. w siedzibą w C.,

3. (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K.,

4. (…) S.A. z siedzibą w W.,

5. (…) S.A. z siedzibą w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z udziałem zainteresowanego (…) sp. zo.o. z siedzibą w K. o zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję na skutek odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 września 2020 r. nr (…) na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 30 stycznia 2025 r. sygn. akt XVII AmA 85/20

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie Sądowi Ochrony

Konkurencji i Konsumentów pozostawiając do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE

Decyzją Nr (…) z 4 września 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1076 ze zm.) (dalej u.o.k.i.k.), uznał za praktykę ograniczającą konkurencję zawarcie przez (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C. oraz (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K., (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w W.i (…) S.A. z siedzibą w K. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostaw podkładów kolejowych, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w zorganizowanym przez (…) S.A. z siedzibą w W. postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych”, co naruszyło zakaz, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt I), na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k., z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k. w zakresie określonym w pkt. I sentencji nałożył na:

1. (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., karę pieniężną w wysokości 2 948 654,16 zł płatną do budżetu państwa,

2. (…) w C.sp. z o.o. z siedzibą w C. karę pieniężną w wysokości 1 543 545,62 zł, płatną do budżetu państwa,

3. (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości 4 484,25 zł, płatną do budżetu państwa,

4. (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., karę pieniężną w wysokości 83 269,76 zł, płatną do budżetu państwa,

5. (…) S.A. z siedzibą w W., karę pieniężną w wysokości 7 579 902,27 zł, płatną do budżetu państwa,

6. (…) S.A. z siedzibą w K., karę pieniężną w wysokości 1 312 465,85 zł, płatną do budżetu państwa (pkt II).

Nadto na podstawie art. 77 ust. 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. u.o.k.i.k. oraz na podstawie art. 263 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 83 u.o.k.i.k., obciążył kosztami postępowania antymonopolowego: (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., w kwocie 305,48 zł, (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C. w kwocie 296,98 zł, (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. w kwocie 305,48 zł, (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., w kwocie 296,98 zł, (…) S.A. z siedzibą w W., w kwocie 313,98 zł, (…) S.A. z siedzibą w K., w kwocie 305,48 zł (pkt III).

(…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C., wniosła odwołanie od decyzji w zakresie pkt I, pkt II.2 i pkt III.2 Powód zarzucił naruszenie:

1. art. 4 pkt 9, art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez błędne określenie rynku właściwego zarówno w aspekcie produktowym, jak i w aspekcie geograficznym i uznanie, że rynkiem właściwym, na którym zarzucana stronom praktyka miała ograniczyć konkurencję, jest:

– w aspekcie produktowym: rynek dostawy podkładów kolejowych, podczas gdy rynkiem właściwym w aspekcie produktowym winien być w niniejszej sprawie rynek dostawy drewnianych podkładów kolejowych; drewniane podkłady kolejowe ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, zasadniczo różnią się od innych rodzajów podkładów kolejowych, takich jak: podkłady betonowe (żelbetowe) / strunobetonowe oraz podkłady stalowe; nie może być zatem mowy o istnieniu jednego rynku właściwego podkładów kolejowych;

– w aspekcie geograficznym: krajowy rynek dostawy podkładów kolejowych, podczas gdy obszarem, na którym panują, ze względu na rodzaj i właściwości produktów, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów oraz znaczące różnice cen i koszty transportu, zbliżone warunki konkurencji, jest w odniesieniu do rynku dostawy drewnianych podkładów kolejowych rynek wewnętrzny Unii Europejskiej, a co najmniej część tego rynku obejmująca takie państwa jak: Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Litwa, Łotwa, Estonia, Niemcy, Austria, Szwecja;- konsekwencją wadliwego określenia rynku właściwego jest również wadliwość wszelkich dalszych ustaleń Prezesa UOKiK dotyczących rzekomego ograniczenia konkurencji na tak (wadliwie) określonym rynku;

2. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. w zw. z art. 27 ust. 1 i ust. 15 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu w zw. z art. 49 Konstytucji RP i art. 7, art. 47 i art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej – poprzez niedopuszczalne wykorzystanie materiałów z kontroli operacyjnej prowadzonej w związku z rzekomym popełnieniem przestępstwa, w braku ustawowej podstawy prawnej ku takiemu wykorzystaniu, jako dowodów w postępowaniu antymonopolowym prowadzonym przez Prezesa UOKiK, a tym samym poza postępowaniem karnym i sprzecznie z celem, dla którego kontrola operacyjna była prowadzona;

3. art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 83 u.o.k.i.k. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. w zw. z art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu i art. 7, art. 47 i art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej – poprzez niepodjęcie przez Prezesa UOKiK wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to w zakresie istnienia podstaw prawnych stosowania przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego kontroli operacyjnej, z której materiały zostały wykorzystane w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie i zaliczone w poczet materiału postępowania antymonopolowego prowadzonego przez Prezesa UOKiK, a w rezultacie niezweryfikowanie czy przedmiotowa kontrola operacyjna prowadzona była w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu i czy materiał dowodowy, na którym oparto Zaskarżoną Decyzję, został zebrany zgodnie z prawem, a tym samym czy mógł stanowić jej podstawę, oraz niewyjaśnienie, jakie, zdaniem organu, okoliczności uzasadniają wykorzystanie materiału dowodowego uzyskanego w drodze podsłuchu w postępowaniu;

4. art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że doszło do zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, podczas gdy nie doszło do zawarcia takiego porozumienia, a co najmniej w materiale sprawy brak jest dowodów wskazujących na zawarcie zarzucanego porozumienia, zaś organ niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy rozstrzygnął na niekorzyść stron;

5. art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez przyjęcie, że doszło do zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych przez adresatów decyzji, podczas gdy zawarciu takiego porozumienia przeczy fakt, iż adresaci decyzji samodzielnie i swobodnie decydowali o swoim postępowaniu w związku z ogłoszonym i przeprowadzonym przez (…) S.A. z siedzibą w W.(dalej (…) lub „Zamawiający”) postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych” (dalej jako „Przetarg”);

6. art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez uznanie, że Dostawcy zawarli porozumienie ograniczające konkurencję polegające na uzgodnieniu warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w Przetargu, podczas gdy celem działań dostawców w przetargu nie było wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji, ani wywołanie negatywnych skutków dla kontrahentów lub negatywnych skutków na rynku (w szczególności polegających na wzroście cen dostaw), a jedynie konieczność ograniczenia szkód wywoływanych nadużywaniem pozycji dominującej przez Zamawiającego – głównego odbiorcę towarów objętych rzekomym porozumieniem, co odpowiada działaniu w stanie wyższej konieczności i powinno być traktowane jako okoliczność wyłączająca bezprawność działania dostawców lub ich winę;

7. art. 6 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 1 ust. 2 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do skutku niedozwolone porozumienie ograniczające konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, podczas gdy działania dostawców nie wywołały skutków w postaci wyeliminowania, ograniczenia lub naruszenia w inny sposób konkurencji ani nie wywołały negatywnych skutków w odniesieniu do cen dostaw (drewnianych) podkładów kolejowych;

8. art. 1 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia interesu publicznego w związku z zawarciem niedozwolonego porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, podczas gdy ani celem ani skutkiem działania dostawców nie było zawyżenie cen dostaw (drewnianych) podkładów kolejowych z uszczerbkiem dla interesu publicznego (a ponadto dostawcy nie mogli osiągnąć w stanie faktycznym sprawy jakichkolwiek nieuzasadnionych korzyści);9. art. 8 ust. 1 u.o.k.i.k,. poprzez przyjęcie w decyzji, iż zarzucane porozumienie nie spełniało wskazanych w ww. przepisie przesłanek zwolnienia spod zakazów praktyk ograniczających konkurencję, mimo że – nawet, gdyby do zawarcia takiego porozumienia doszło (czemu powódka przeczy), to przyczyniało się ono do polepszenia produkcji i dystrybucji towarów oraz do postępu gospodarczego, zapewniając nabywcom lub użytkownikom (w tym (…) S.A.) odpowiednią część wynikających z niego korzyści oraz nie nakładało na zainteresowanych przedsiębiorców ograniczeń, które nie są niezbędne do osiągnięcia powyższych celów, i nie stwarzało zainteresowanym przedsiębiorcom możliwości wyeliminowania konkurencji na rynku właściwym w zakresie znacznej części określonych towarów;

10. art. 4 pkt 5 lit. b) oraz art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 10 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez uznanie, że (…)w C. uczestniczyła w dokonaniu uzgodnień, które miały złożyć się na zawarcie niedozwolonego porozumienia, a w konsekwencji przypisanie jej odpowiedzialności za popełnienie deliktu prawa konkurencji – pomimo iż przedsiębiorca ten nie posiadał w ramach grupy kapitałowej, w której skład wchodzi, swobody decyzyjnej wymaganej dla przypisania sprawstwa deliktu, i nie odegrał jakiejkolwiek roli w dokonaniu uzgodnień zarzucanych przez Prezesa UOKiK;

11. art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 7 oraz art. 8 ust. 1 u.o.k.i.k. poprzez nałożenie na spółkę kary pieniężnej, chociaż nie zachodziły ku temu przesłanki, gdyż spółka:

i) nie naruszyła zakazu ustanowionego art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k. (ponieważ nie uczestniczyła w antykonkurencyjnym porozumieniu, a przynajmniej w sprawie powinno znaleźć zastosowanie wyłączenie przewidziane w art. 8 ust. 1 u.o.k.i.k.), a w każdym razie ii) nie ponosi winy w związku z zarzucanym naruszeniem prawa konkurencji;

12. naruszenie art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.o.k.i.k. w zw. z art. 106 ust. 1 pkt. 1 u.o.k.i.k. poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej, chociaż nawet w przypadku uznania, iż doszło do zarzucanego naruszenia prawa, interes publiczny w zapewnieniu ochrony konkurencji nie uzasadnia zastosowania takiej sankcji;

13. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 1 oraz art. 111 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i ust 4 u.o.k.i.k. poprzez nałożenie na spółkę kary pieniężnej nieproporcjonalnej do stwierdzonego naruszenia oraz nadmiernie surowej, do czego doszło w wyniku nieuwzględnienia lub niewłaściwego uwzględnienia w zaskarżonej decyzji dyrektyw wymiaru kary wynikających z tych przepisów, a to:

i) przyjęcia nadmiernie wysokiej bazowej kwoty kary wskutek błędnego zakwalifikowania zarzucanego spółce naruszenia prawa konkurencji jako naruszenia „bardzo poważnego”, podczas gdy prawidłowa ocena postępowania spółki – gdyby w ogóle uznać, że naruszało ono prawo konkurencji (czemu powódka przeczy) – nakazywałaby uznać je za naruszenie najmniej poważne, należące do tzw. „naruszeń pozostałych” w rozumieniu wyjaśnień prezesa UOKiK w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję,

ii) zwiększenia kwoty bazowej kary wskutek bezzasadnego przyjęcia, że stwierdzonym w zaskarżonej decyzji porozumieniem „objęci zostali wszyscy przedsiębiorcy, którzy byli w danym momencie zdolni do złożenia oferty w przetargu”, a porozumienie to zostało wprowadzone w życie,

iii) nieuwzględnienia braku rzeczywistych negatywnych skutków rynkowych stwierdzonego porozumienia,

iv) błędne przyjęcie, że w sprawie zachodzi okoliczność obciążająca w postaci umyślnego działania Spółki,

v) nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości kary okoliczności łagodzących, a to:

– braku samodzielności decyzyjnej spółki wynikającego z przynależności do grupy kapitałowej (…),

– faktu, iż Dostawcy działali pod przymusem ekonomicznym spowodowanym bezprawnymi praktykami Zamawiającego noszącymi znamiona nadużywania pozycji dominującej,

– braku korzyści ze stwierdzonego porozumienia.Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.2 oraz pkt III.2 i umorzenie postępowania antymonopolowego, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.2 i pkt III.

2 w ten sposób, że nie stwierdza się zawarcia przez (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C., (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K., (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w G. i (…) S.A. z siedzibą w K. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w przetargu zorganizowanym przez (…), co miało naruszyć zakaz, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k., a ponadto nie nakłada się na powódkę (i innych adresatów decyzji) kar pieniężnych oraz nie obciąża się powódki (i innych adresatów decyzji) kosztami postępowania antymonopolowego. Ewentualnie powódka wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.2 i pkt III.2 lub zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt II.2 poprzez nałożenie na powódkę kary pieniężnej w wysokości obliczonej zgodnie z dyrektywami wymiaru kary określonymi w ustawie i sprecyzowanymi w wyjaśnieniach Prezesa UOKiK w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję, która w żadnym wypadku nie powinna przekroczyć kwoty 5.277,08 zł;.

Ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, pominięcie dowodów zebranych lub wykorzystanych przez Prezesa UOKiK sprzecznie z prawem i dopuszczenie i przeprowadzenie w toku postępowania szeregu wymienionych w odwołaniu dowodów: z dokumentów (w tym z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 21 lutego 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW oraz z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 20 maja 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW);

z zeznań strony i świadka, jak też z opinii biegłych, wymienionych w odwołaniu na okoliczności podniesione w odwołaniu.

(…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K. zaskarżyły pkt I, pkt II.1 i pkt III.1 decyzji, zgłaszając takie same zarzuty, oprócz opisanego pkt 10. Zarzucono:

– brak odpowiedniego odzwierciedlenia w wysokości nałożonej na spółkę kary faktu, iż ani w roku 2014, ani w roku 2019 spółka w ogóle nie osiągnęła obrotu z działalności na rynku dostawy podkładów kolejowych drewnianych, tj. z działalności mającej związek z zarzucanym spółce naruszeniem,

– błędne przyjęcie, że w sprawie zachodzi okoliczność obciążająca w postaci odegrania przez spółkę lidera porozumienia,

– a w przypadku nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości kary okoliczności łagodzących wyliczyły wskazały jedynie na: fakt, iż dostawcy działali pod przymusem ekonomicznym spowodowanym bezprawnymi praktykami zamawiającego noszącymi znamiona nadużywania pozycji dominującej oraz brak korzyści ze stwierdzonego porozumienia.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.1 oraz pkt III.1 i umorzenie postępowania antymonopolowego, względnie zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.1 i pkt III.1 w ten sposób, że nie stwierdza się zawarcia przez (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C., (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K., (…) Sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w G. i (…) S.A. z siedzibą w K. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w przetargu zorganizowanym przez (…), co miało naruszyć zakaz, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k., a ponadto nie nakłada się na powoda (i innych adresatów decyzji) kar pieniężnych oraz nie obciąża się powoda (i innych adresatów decyzji) kosztami postępowania antymonopolowego; zaś na wypadek nieuwzględnienia powyższych wniosków uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.1 i pkt III.1. Z ostrożności procesowej powód wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt II.1 poprzez nałożenie na powoda kary pieniężnej w wysokości obliczonej zgodnie z dyrektywami wymiaru kary określonymi w ustawie i sprecyzowanymi w wyjaśnieniach Prezesa UOKiK w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję, która w żadnym wypadku nie powinna przekroczyć kwoty 9.970,09 zł.

Ponadto wniósł o zasądzenie od zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, pominięcie dowodów zebranych lub wykorzystanych przez Prezesa UOKiK sprzecznie z prawem (por. zarzuty wymienione w pkt 2 i 3 odwołania), dopuszczenie i przeprowadzenie w toku postępowania szeregu wymienionych w odwołaniu dowodów: z dokumentów (w tym z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęciepostępowania karnego z 21 lutego 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW oraz z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 20 maja 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW); z zeznań strony i świadka, jak też z opinii biegłych, wymienionych w odwołaniu na okoliczności podniesione w odwołaniu.

(…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. wniósł odwołanie od decyzji w zakresie pkt I, pkt II.3 i pkt III.3 Zarzucił, że doszło do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w maksymalnym przewidzianym prawem wymiarze pomimo braku podstaw by stwierdzone naruszenie prawa konkurencji zaliczać do kategorii najpoważniejszych naruszeń, braku samodzielności decyzyjnej Spółki wynikającego z przynależności do grupy kapitałowej (…), braku podstaw do przypisania Spółce umyślnego naruszenia prawa konkurencji, braku odniesienia przez Spółkę jakichkolwiek korzyści ze stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.3 oraz pkt III.3 i umorzenie postępowania antymonopolowego, względnie zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.3 i pkt III.3 w ten sposób, że nie stwierdza się zawarcia przez (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C., (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K., (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w G. i (…) S.A. z siedzibą w K. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostawy podkładów kolejowych, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w przetargu zorganizowanym przez (…), co miało naruszyć zakaz, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k., a ponadto nie nakłada się na powoda (i innych adresatów decyzji) kar pieniężnych oraz nie obciąża się powoda (i innych adresatów decyzji) kosztami postępowania antymonopolowego. Powód wniósł ewentualnie o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt I, pkt II.3 i pkt III.3, a z ostrożności procesowej zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt II.3 poprzez nałożenie na powoda kary pieniężnej w wysokości istotnie niższej niż kara, którą na powoda nałożył Prezes UOKIK, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 5) pominięcie dowodów zebranych lub wykorzystanych przez Prezesa UOKiK sprzecznie z prawem i dopuszczenie oraz przeprowadzenie w toku postępowania szeregu wymienionych w odwołaniu dowodów: z dokumentów (w tym z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 21 lutego 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW oraz z informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 20 maja 2014 roku (w aktach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK), na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność podstaw prawnych stosowania kontroli operacyjnej przez ABW);

z zeznań strony i świadka, jak też z opinii biegłych, wymienionych w odwołaniu na okoliczności podniesione w odwołaniu.

(…) S.A. z siedzibą w G. wniósł odwołanie od decyzji w zakresie pkt I, II.5 i III.5. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w związku z art. 83 u.o.k.i.k. oraz art. 227, art. 233 § 1, art. 235 § 1 i art. 244 § 1 k.p.c. w związku z art. 84 u.o.k.i.k. poprzez przyjęcie, iż dokumenty, na które powołuje się Prezes UOKiK (protokoły odtworzenia utrwalonych zapisów rozmów) potwierdzają, że kontrola operacyjna prowadzona przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego została zatwierdzona odpowiednimi postanowieniami Sądu Okręgowego w Warszawie wskazanymi w protokołach z odtworzenia utrwalonych zapisów, podczas gdy dokumenty te w żaden sposób nie pozwalają na ustalenie treści (zakresu) tych postanowień (zawierają tylko datę wydania postanowienia i sygn. akt postępowania);

2. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 u.o.k.i.k. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. w związku z art. 27 ust. 15a ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (obowiązującym do dnia 14 kwietnia 2016 r.) oraz art. 2, art. 7 i art. 49 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezpodstawne dopuszczenie jako dowodów w ramach postępowania antymonopolowego nagrań oraz dokumentów stanowiących zapis nagrań sporządzonych w ramach kontroli operacyjnej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w sytuacji gdy treść art. 27 ust. 15a ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu obowiązującego w czasie zarządzenia i prowadzenia kontroli operacyjnej (tj. 21 stycznia 2014 r.) ograniczał możliwość wykorzystania dowodu uzyskanego podczas stosowania kontroli operacyjnej wyłącznie do postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w stosunku do którego jest dopuszczalne stosowanie takiej kontroli przez jakikolwiek uprawniony podmiot, co doprowadziło do oparcia uzasadnienia decyzji na ustaleniach faktycznych wynikających wyłącznie z bezprawnie zarejestrowanych rozmów i sporządzonych na tej podstawie dokumentów;

3. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 u.o.k.i.k. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. z w związku z art. 27 ust. 15c-15e ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (obowiązującymi do dnia 14 kwietnia 2016 r.) oraz art. 2, art. 7 i art. 49 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezpodstawne dopuszczenie jako dowodów w ramach postępowania antymonopolowego nagrań oraz dokumentów stanowiących zapis nagrań sporządzonych w ramach kontroli operacyjnej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w sytuacji, w której dokumenty te i na grania nie mogły w sposób legalny zostać zaliczone w poczet materiału dowodowego, gdyż zostały pozyskane w wyniku kontroli operacyjnej, co do której Sąd Okręgowy w Warszawie, jako właściwy sąd nie wyraził stosownej (tzw. następczej) zgody na ich wykorzystanie, co doprowadziło do oparcia uzasadnienia decyzji na ustaleniach faktycznych wynikających wyłącznie z bezprawnie zarejestrowanych rozmów i sporządzonych na tej podstawie dokumentów;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 83 u.o.k.i.k. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, a także poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktu zawarcia rzekomego porozumienia ograniczającego konkurencję w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k. pomiędzy spółką a (…) Zakłady (…) sp. z o.o., (…) w C. Sp. z o.o., (…) Sp. z o.o. w restrukturyzacji, (…) Sp. z o.o. i (…) S.A., podczas gdy prawidłowa i wszechstronna ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że między wskazanymi przedsiębiorcami nie zostało zawarte takie porozumienie, a przedstawiciele ww. podmiotów prowadzili jedynie rozmowy na temat możliwości utworzenia wspólnego konsorcjum, przy czym ostatecznie konsorcjum to nie zostało utworzone;

5. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie dowodów z protokołów przesłuchania świadka K. W. z dnia 9 lipca 2014 r. oraz przesłuchania świadka P. Ł. z dnia 22 lipca 2014 r„ które zostały sporządzone w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod sygn. akt Ap V Ds. 28/14, a których kopie spółka złożyła do akt wraz ze swoim pismem z dnia 17 lipca 2020 r., co doprowadziło do błędnego pominięcia faktu, że:

(i) ceny zaoferowane przez oferentów w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych” były niższe niż ceny, których oczekiwało na podstawie własnych kalkulacji (…) S.A.

(ii) wzrost cen obserwowany rok rocznie na rynku podkładów i podrozjezdnic jest naturalną cechą tego rynku i jest brany za pewnik przez wszystkie podmioty na nim działające,

(iii) po unieważnieniu Przetargu (…) nabywała podkłady drewniane po cenach zasadniczo wyższych (w rzadkich przypadkach równych, a nigdy niższych) niż ceny zaoferowane w ramach przetargu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że pomiędzy (…), (…) w C., (…), (…), Spółką (…) doszło do zawarcia porozumienia zmierzającego do zawyżenia cen ofertowych, tj. porozumienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u.o.k.i.k., podczas gdy w rzeczywistości przedstawiciele ww. podmiotów prowadzili jedynie rozmowy na temat możliwości utworzenia wspólnego konsorcjum, przy czym do ostatecznie konsorcjum to nie zostało utworzone;

6. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 84 u.o.k.i.k. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, a także poprzez brak wszechstronnej oceny dowodów polegającej na uznaniu, że rynkiem właściwym w sprawie jest rynek dostaw podkładów kolejowych, podczas gdy prawidłowa i wszechstronna ocenia materiału dowodowego powinna doprowadzić do uznania, że rynkiem właściwym w sprawie jest rynek dostaw drewnianych podkładów kolejowych;

7. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 83 u.o.k.i.k. poprzez uniemożliwienie spółce zapoznania się pismem (…) oraz (…) w C. z dnia 22 czerwca 2020 r. i konsekwentnie uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zawartych w nim twierdzeń, przedstawionych dowodów oraz zgłoszonych żądań, mimo że postanowieniem z dnia 17 lipca 2020 r. Prezes UOKiK odmówił uwzględnienia wniosku ww. podmiotów o ograniczenie pozostałym stronom wglądu do treści tego pisma;8. art. 106 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 111 u.o.k.i.k. w zw. z art. 8 ust. 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez nałożenie na odwołującego kary pieniężnej z pominięciem zasady równości w świetle kar nałożonych na innych uczestników rzekomego porozumienia, których całość obrotów pochodzi ze sprzedaży podkładów drewnianych, podczas gdy przychody ze sprzedaży podkładów drewnianych stanowią jedynie marginalną część całkowitych obrotów Spółki;

9. art. 106 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 111 u.o.k.i.k. w zw. z art. 8 ust. 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez nałożenie na odwołującego kary pieniężnej z pominięciem zasady proporcjonalności w związku z nieprawidłowym ustaleniem rynku właściwego w sprawie (tj. rynku dostawy podkładów kolejowych), skutkującym przyjęciem jako podstawy nałożenia kary na spółkę całkowitego obrotu wygenerowanego przez spółkę (pomimo, iż przychody ze sprzedaży podkładów drewnianych stanowiły marginalny procent tego obrotu), podczas gdy rynkiem właściwym w sprawie powinien być rynek dostaw podkładów drewnianych i zgodnie z zasadą proporcjonalności, kara powinna zostać obliczona od przychodów ze sprzedaży podkładów drewnianych;

10. art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 111 u.o.k.i.k, poprzez nieuwzględnienie w toku wymierzania kary okoliczności działania spółki pod przymusem, wynikającym z konieczności zawarcia umowy z tzw. nieuniknionym partnerem handlowym, tj. (…), która to konieczność spowodowana była specyfiką rynku właściwego objętego postępowaniem (w tym zachowania (…) na rynku drewnianych podkładów kolejowych noszącego znamiona nadużycia pozycji dominującej, technicznych aspektów produkcji drewnianych podkładów kolejowych i ich wpływu na zachowanie uczestników rynku oraz warunków organizowanych przetargów na dostawę drewnianych podkładów kolejowych), co powinno zostać uznane za okoliczność łagodzącą, a tym samym mieć znaczący wpływ na ustalenie wysokości kary pieniężnej nałożonej na spółkę w przypadku hipotetycznego uznania, że stanowisko Prezesa UOKiK w zakresie niezgodnego z prawem porozumienia jest co do zasady trafne;

11. art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k w zw. z art. 111 u.o.k.i.k, poprzez nieuwzględnienie w toku wymierzania kary szeregu okoliczności łagodzących w postaci:

(i) braku skutków ekonomicznych rzekomego porozumienia dla konsumentów z uwagi na wąską specyfikę rynku produktowego;

(ii) współpracy z Prezesem UOKiK w toku postępowania;

(iii) działania spółki pod przymusem faktyczno-ekonomicznym podczas podejmowania rozmów z przedsiębiorcami;

(iv) braku korzyści z rzekomego porozumienia dla spółki i uczestników oraz braku antykonkurencyjnego skutku naruszenia ustawy z uwagi na to, że umowa z (…) nie została nigdy zawarta; oraz (v) na wypadek nieuwzględnienia zarzutów nr 8 i 9, marginalnego udziału przychodów osiągniętych przez spółkę ze sprzedaży drewnianych podkładów kolejowych w całościowym obrocie spółki, które to okoliczności powinny mieć znaczący wpływ na ustalenie wysokości kary pieniężnej nałożonej na spółkę w przypadku hipotetycznego uznania, że stanowisko Prezesa UOKiK w zakresie niezgodnego z prawem porozumienia jest co do zasady trafne;

12. art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 111 u.o.k.i.k., poprzez nieprawidłowe przyjęcie w toku wymierzania kary, że w sprawie występują okoliczności obciążające w postaci dokonania naruszenia w sposób umyślny oraz odgrywania w ramach rzekomego porozumienia roli jednego z liderów (obok (…)), co doprowadziło do bezzasadnego podniesienia kwoty kary nałożonej przez Prezesa UOKiK na Spółkę o 40%.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zakresie jej punktu I, II.5 oraz ill.5; ewentualnie zmianę pkt. I decyzji poprzez uznanie, że pomiędzy (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C., (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K.. (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w W.i (…) S.A. z siedzibą w K. nie doszło do zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostaw podkładów kolejowych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w zorganizowanym przez (…) S.A. z siedzibą w G. postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych”, a w konsekwencjiuchylenie pkt. II.5 oraz III.5 decyzji; ponadto, z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, że nie zachodzą podstawy dla uchylenia decyzji lub zmiany decyzji w opisanym powyżej zakresie, wniósł o zmianę pkt. II.5 decyzji poprzez zmniejszenie kary pieniężnej nałożonej na powoda, stosownie do stopnia zawinienia i okoliczności naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; a w każdym zaś przypadku wniósł o:

przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu odwołania na okoliczności tam wskazane, w tym dołączonych do odwołania: (i) protokołu przesłuchania świadka P. Ł. z dnia 22 lipca 2014 r. w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, sygn. akt Ap V Ds. 28/14 oraz protokołu przesłuchania świadka K.

W. z dnia 9 lipca 2014 r. w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, sygn. akt Ap V Ds. 28/14 na okoliczność wykazania następujących faktów: ceny zgłoszone przez oferentów w ramach Przetargu były rynkowe, nie były zawyżone i nie budziły żadnych zastrzeżeń pracowników (…) S.A. jako Zamawiającego; wzrost cen obserwowany rokrocznie na rynku drewnianych podkładów kolejowych i podrozjezdnic jest naturalną cechą tego rynku i jest uważany za pewny i oczywisty przez wszystkie podmioty działające na tym rynku, w tym pracowników (…) S.A. jako Zamawiającego; pracownicy (…) S.A. jako Zamawiającego przewidywali wzrost cen na rynku drewnianych podkładów kolejowych i podrozjezdnic w latach 2014 12015, a oferty zgłoszone w Przetargu były niższe, niż kwoty, które (…) S.A. jako Zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację Zamówienia; (ii) notatki urzędowej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Departament Postępowań Karnych z dnia 4 sierpnia 2016 r. wraz z tabelami nr 1 i nr 2 na okoliczność wykazania następujących faktów: wzrost zdecydowanej większości cen kupna w ramach postępowań o udzielenie zamówienia na dostawy w 2014 r. drewnianych podkładów i podrozjazdnic kolejowych przeprowadzonych przez poszczególne Zakłady (…) S.A. na podstawie uchwały nr 148/2014 Zarządu (…) S.A. w związku z unieważnieniem Przetargu w stosunku do cen zawartych w ofertach złożonych w unieważnionym Przetargu. Nadto wniósł o zasądzenie od Prezesa UOKiK na rzecz Powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(…) S.A. z siedzibą w K. wniosła odwołanie od decyzji w całości, lecz w kontekście przedstawionego uzasadnienia odwołania Sąd pierwszej instancji uznał, że powódka w istocie skarży decyzję jedynie w części odnoszącej się do niej tj. w zakresie pkt I, II.4 i

III.4. Powódka wniosła ponadto o zasądzenie od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz Powódki kosztów procesu, a także o przeprowadzenie dowodów: dokumentów załączonych do odwołania, umowy z dnia 21 listopada 2013 r., SIZW na dostawę podkładów kolejowych dla (…) w latach 2014 i 2015, zamówienia złożonego u (…) SA przez szwedzką spółkę (…) na podkłady kolejowe (zamówienia z dni 12 marca 2014 r. oraz 28 kwietnia 2014 r.) wraz z korespondencją mailową oraz tłumaczeniami tych zamówień i korespondencji mailowej, zestawienia obrotów za lata 2010-2014 ze spółką (…), uchwały zarządu (…) SA z 1 lutego 2014 r. o wycofaniu wadium, stanów magazynowych podkładów kolejowych od stycznia do sierpnia 2014 r. z przesłuchania w charakterze stron: R. Z., A. K., L. W., A. W. na okoliczności wskazane w uzasadnieniu odwołania oraz z opinii biegłego sądowego na okoliczność braku możliwości realizacji przez (…) w K. trzech zadań jednocześnie z uwagi na stany magazynowe towarów.

Odwołanie od decyzji (…) sp. z o.o. z siedzibą w K. zostało cofnięte i dlatego postanowieniem z dnia 5.01.2024. umorzono postępowanie w sprawie.

Pozwany Prezes UOKiK w odpowiedziach na odwołania wniósł o ich oddalenie w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów w postaci postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczących zgód na prowadzenie kontroli operacyjnej.

Postanowieniami z dnia 21 lutego 2024 r. na podstawie art. 219 k.p.c. połączone zostały sprawy z odwołań: (…) Zakładów (…) sp. z o.o. z siedzibą w K. (sygn. akt XVII AmA 89/20), (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. (sygn. akt XVII AmA 90/20), (…) S.A. z siedzibą w W.(sygn. akt XVII AmA 87/20), (…) S.A. z siedzibą w K. (sygn. akt XVII AmA 88/20) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z odwołania (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C. (sygn. akt XVII AmA 85/20).

Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie punktów: I (pierwszego), II.1 (drugiego podpunkt pierwszy), II.2 (drugiego podpunkt drugi), II.3 (drugiego podpunkt trzeci)., II.5 (drugiego podpunkt piąty), II.6 (drugiego podpunkt szósty), III.1 (trzeciego podpunkt pierwszy), III.2 (trzeciego podpunkt drugi), III.3 (trzeciego podpunkt trzeci)., III.5 (trzeciego podpunkt piąty), III.6 (trzeciego podpunkt szósty) (pkt I); zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz (…) Zakładów (…) sp. z o.o. z siedzibą wK. kwotę 1 737 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt II), zasądził a od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz (…) w C. sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 1737 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego; (pkt III), zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. kwotę 1 737 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt IV), zasądził zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz (…) S.A. z siedzibą w G. kwotę 1 737 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt V), zasądził zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz (…) S.A. z siedzibą w K. kwotę 1 737 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt VI).

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, że dnia 19 grudnia 2013 r. (…) ogłosiło przetarg nieograniczony na dostawy podkładów i podrozjazdnic kolejowych pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych”. Przetarg został podzielony na dwa zadania. Zamawiający przewidział możliwość przeprowadzenia aukcji elektronicznej w przypadku złożenia więcej niż dwóch ofert na którekolwiek z zadań. Termin na złożenie ofert upływał w dniu 29 stycznia 2014 r., ale został przedłużony do dnia 3 lutego 2014 r.

Po ogłoszeniu przetargu decydenci, przedstawiciele powodowych Spółek prowadzili wspólne rozmowy, które były podsłuchiwane i nagrywane przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego w ramach prowadzonej kontroli operacyjnej. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrażał zgody na stosowanie kontroli w sprawie dotyczącej przestępstwa z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.), określonego w art. 305 k.k.

Otwarcie ofert złożonych w Przetargu nastąpiło 3 lutego 2014 r. Do zamawiającego wpłynęły następujące oferty:

Numer zadania i wartość

szacunkowa brutto

Oferent Cena brutto oferty Przyznane punkty

Zadanie I

61 430 198,73 zł

(…) 55 850 075,77 zł 100 pkt

Konsorcjum: (…) (…) 56 984 332,74 zł 98,25 pkt

Zadanie II

75 320 280,00 zł

Konsorcjum: (…) (…) 68 128 369,27 zł 100 pkt

(…) 69 611 282,66 zł 97,87 pkt

W dniu 6 lutego 2014 r. zamawiający dokonał wyboru najkorzystniejszych ofert, bez przeprowadzenia aukcji elektronicznej.

Kryterium wyboru najkorzystniejszej oferty była cena brutto. W zakresie zadania pierwszego najkorzystniejszą ofertą była oferta (…), a w zakresie zadania drugiego oferta konsorcjum (…) i (…).W toku przetargu wadium wpłaciła także (…) w K.. Jednak 1 lutego 2014 r. zarząd podjął uchwałę, iż nie będzie składał oferty, w tym przetargu. W dniu 3 lutego 2014 r. spółka zwróciła się do (…) o zwrot wpłaconego wadium.

W dniu 25 kwietnia 2014 r. zamawiający unieważnił postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówień Publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 ze zm., tj. w brzmieniu obowiązującym w dniu unieważnienia, dalej: p.z.p.) z uwagi na wszczęcie postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie (sygn.: Ap V Ds. 28/14) w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 305 § 1 k.k. W ocenie zamawiającego fakt ten stanowił istotną zmianę okoliczności powodującą, że prowadzenie postępowania i zawarcie umowy z wykonawcami nie leży w interesie publicznym.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził postępowanie wyjaśniające o sygn. akt DOK1-400-2/14/JM/MG mające na celu wstępne ustalenie, czy działania przedsiębiorców na rynku podkładów kolejowych, w tym związane z dostawą oraz dopuszczeniem do eksploatacji tych produktów mogą stanowić naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1076 ze zm., dalej także jako: „u.o.k.i.k.”) uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy.

W toku postępowania wyjaśniającego, pozwany zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie z wnioskiem o wykorzystanie zgromadzonych przez Prokuraturę Apelacyjną dowodów w postępowaniu przygotowawczym dotyczącym podejrzenia zawarcia zmowy przetargowej przez dostawców i producentów podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych (sygn. akt Ap V Ds.28/14). Wniosek ten został przez Prokuraturę uwzględniony 6 sierpnia 2014 r.

Pismem z dnia 7 października 2014 r. pozwany zwrócił się o Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie o przekazanie dokumentów (ich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałami) z ww. postępowania przygotowawczego. Pozwany, dodatkowo uzasadniając złożony wniosek, powołał się na treść porozumienia zawartego dnia 15 stycznia 2013 r. pomiędzy Prokuratorem Generalnym a Prezesem UOKiKu w sprawie współpracy w zakresie zapobiegania przestępczości i innym naruszeniom prawa oraz eliminowania występujących w obrocie gospodarczym zagrożeń godzących w interesy przedsiębiorców i konsumentów, których ochrona leży w interesie publicznym. Zarządzeniem z dnia 15 października 2014 r. Prokuratura Apelacyjna w Warszawie wniosek uwzględniła w całości na podstawie art. 156 § 5 k.p.k., który stanowi, że za zgodą prokuratora, akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być udostępnione innym osobom (aniżeli strony i ich obrońcy, przedstawiciele oraz pełnomocnicy).

Pismem z dnia 24 listopada 2015 r. pozwany zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie o przekazanie dalszych dokumentów (ich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałami) z ww. postępowania przygotowawczego. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2015 r. Prokuratura Apelacyjna w Warszawie wniosek uwzględniła w całości. Wskazała ponadto, że w toku postępowania zostały już postawione zarzuty oraz że podejrzanym oraz obrońcom odmówiono w toku postępowania karnego wglądu w akta.

Pismem z dnia 29 lipca 2016 r. pozwany zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie o przekazanie kolejnych dokumentów (ich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałami) z ww. postępowania przygotowawczego. Pismem z dnia 17 października 2016 r. Prokuratura Apelacyjna w Warszawie przekazała dokumenty.

Pismami z dnia 25 czerwca 2019 r. i 17 grudnia 2019 r. pozwany zwracał się do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie o wyrażenie zgody na zapoznanie się z aktami sprawy o sygn. akt III K 902/16, a następnie pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. wnosił o przesłanie mu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pisma Prokuratury Regionalnej w Warszawie z dnia 5 listopada 2019 wraz kopią danych zapisanych na 45 płytach DVD dołączonych do tego pisma. Wniosek zostały uwzględnione.

W oparciu o ustalenia poczynione w toku ww. postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wszczął w dniu 30 grudnia 2015 r. postępowanie antymonopolowe w sprawie zawarcia przez (…) Zakłady (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., T. Podkładów w (…) sp. z o.o. z siedzibą w C. oraz (…) sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w K. z (…) sp. z o.o. z siedzibą w K., (…) S.A. z siedzibą w G. i (…) S.A. z siedzibą w V. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dostaw podkładów kolejowych, polegającego na uzgodnieniu przez ww. przedsiębiorców warunków składanych ofert oraz sposobu zachowania w zorganizowanym przez (…) S.A. z siedzibą w G. postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Dostawa w latach 2014 i 2015 podkładów i podrozjazdnic drewnianych kolejowych”, co może stanowić naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.Prezes UOKIK zaliczył w poczet materiału dowodowego postępowania antymonopolowego szereg materiałów, w szczególności uzyskanych w postępowaniu wyjaśniającym, m.in. w postaci: Informacji o uzyskaniu w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej materiału dowodowego pozwalającego na wszczęcie postępowania karnego z 21 lutego 2014 r. i z 20 maja 2014 r.; protokołów z odtworzenia utrwalonych zapisów na płycie DVD-R.

Pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. (…) złożył wniosek o zawieszenie postępowania antymonopolowego z uwagi na toczące się wówczas postępowanie przygotowawcze (sygn. akt Ap. V Ds. 28/14) prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1950, dalej k.k.) w związku z art. 12 k.k. W dniu 25 lutego 2016 r. Prezes Urzędu postanowił odmówić uwzględnienia tego wniosku uznając, że rozpatrzenie niniejszej sprawy nie zależy od rozstrzygnięcia poczynionego w ww. postępowaniu karnym, a więc nie została spełniona przesłanka istnienia „zagadnienia wstępnego” określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W dniu 20 maja 2020 r. Prezes Urzędu skierował do stron postępowania antymonopolowego pismo zawierające szczegółowe uzasadnienie zarzutów w sprawie (dalej SUZ). W SUZ przedstawiony został ustalony w postępowaniu stan faktyczny oraz ocena prawna. Ponadto w SUZ wskazane zostały okoliczności mające wpływ na wysokość kar pieniężnych. Strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia stanowiska w odpowiedzi na SUZ.

Pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. (…) w K. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania antymonopolowego z uwagi na toczącą się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie sprawę o sygn. III K 902/16 dotyczącą ewentualnej odpowiedzialności karnej przedstawicieli stron postępowania z tytułu popełnienia czynu z art. 305 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. Materiały z podsłuchów ABW, o których wcześniej wspomniano, zostały wykorzystane w danym postępowaniu karnym. W dniu 24 czerwca 2020 r. Prezes Urzędu wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia tego wniosku, ponieważ rozpatrzenie niniejszej sprawy nie zależało od rozstrzygnięcia poczynionego w ww. postępowaniu karnym, a więc nie została spełniona przesłanka istnienia „zagadnienia wstępnego” określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W dniu 3 sierpnia 2020 r. Prezes Urzędu zawiadomił strony o zakończeniu prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, poinformował również o możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego i wezwał strony do przedstawienia ostatecznych stanowisk w sprawie.

W dniu 4 września 2020 r. Prezes UOKIK wydał zaskarżoną Decyzję.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, że odwołania powodów zasługują na uwzględnienie ze względu na oparcie zaskarżonej decyzji, stwierdzającej stosowanie przez powodów praktyki ograniczającej konkurencję poprzez zawarcie antykonkurencyjnego porozumienia, na dowodach pozyskanych w drodze podsłuchu przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w ramach kontroli operacyjnej prowadzonej pod kątem przestępstwa określonego w Kodeksie karnym.

Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw, aby Prezes UOKIK mógł wykorzystać w postępowaniu antymonopolowym materiały zdobyte przez ABW w innym celu. W postępowaniu cywilnym, w toku postępowania dowodowego, obowiązuje generalny zakaz wykorzystywania środków zgromadzonych przez strony w sposób bezprawny, co ma znaczenie w sytuacji wykorzystywania nagrań dokonywanych przez organy ścigania, na podstawie konkretnych upoważnień ustawowych.

Nadto zagwarantowana w art. 49 Konstytucji tajemnica komunikowania się może być ograniczona jedynie ustawą. Podsłuch nie jest dozwolony w każdym wypadku, ale w konkretnych wypadkach i na specjalnych zasadach, mających źródło w ustawie.

Kontrola operacyjna ABW była prowadzona wyłącznie w zakresie przestępstwa z art. 305 k.k., co wyznaczało ramy przyszłego postępowania w tym kierunku. W świetle ustawy o ABW oraz AW, ale także k.p.k., podsłuch może być stosowany w szczególnych przypadkach „najcięższych” przestępstw, do których nie zalicza się delikt stosowania praktyki ograniczającej konkurencję. Nie ma racji pozwany wskazując, że w obecnym stanie prawnym nie ma żadnych podstaw do uznania, że wykorzystanie materiałów pochodzących z kontroli operacyjnej miałoby podlegać innym regułom, niż wykorzystanie innych dowodów z postępowania karnego.

Uchylenie z dniem 15 kwietnia 2016 r. art. 27 ust. 15a Ustawy o ABW (obowiązujących na dzień stosowania omawianej kontroli operacyjnej) nie umożliwiło dowolnego wykorzystywania materiałów z takiej kontroli. Z powyższą datą stało się bowiem możliwejedynie wykorzystanie takich materiałów w postępowaniu karnym dotyczącym innego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, aniżeli to w przedmiocie, którego kontrola jest dopuszczalna (nie stało się natomiast możliwe wykorzystanie omawianych materiałów w postępowaniu, które nie jest postępowaniem karnym).

Jakkolwiek zaskarżona decyzja została wydana w roku 2020 r., to dowody z kontroli operacyjnej zostały pozyskane w wyniku kontroli mającej miejsce w roku 2014 (czyli w czasie obowiązywania art. 27 ust. 15a Ustawy o ABW). W ocenie Sądu pierwszej instancji ocena co do możliwości wykorzystania materiałów uzyskanych w ramach takiej kontroli, powinna następować w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie pozyskiwania takich dowodów. W tych okolicznościach nieistotne było, czy pozwany uzyskał omawiane materiały z kontroli operacyjnej w roku 2016, czy też w roku 2014. Nadto Sąd pierwszej instancji nie podzieli stanowiska pozwanego, że pozyskania istotna jest data otrzymania przez pozwanego nagrań (na płytach DVD), nie zaś data otrzymania stenogramów z nagrań zarejestrowanych na tych płytach. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznaczne bowiem wynika, że za kluczowy dowód w sprawie pozwany uznawał stenogramy. Treść tych stenogramów była odzwierciedleniem przeprowadzonych i zarejestrowanych rozmów. Nie ulega wątpliwości, że dowodem są nagrania z rozmów (zarejestrowane w 2014 r., z których to sporządzono stenogramy również w 2014 r.). W związku z tym w żaden sposób nie można zgodzić się z pozwanym, że skoro w 2020 r. uzyskał nagrania (płyty DVD), to mógł je wykorzystać, pomimo że w roku 2014 oraz 2015 wykorzystać ich nie mógł.

Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że Prezes UOKIK nie mógł posiłkować się dowodami zebranymi przez ABW w kierunku przestępstwa z art. 305 k.k. na potrzeby postępowania karnego, gdyż takie dowody należy zakwalifikować jako bezprawne w postępowaniu antymonopolowym.

Podsumowując Sąd pierwszej instancji wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 15 kwietnia 2016 r. (z uwagi na treść art. 27 ust. 15 a Ustawy o ABW oraz art. 237 § 8 k.p.k.) pozwany (w toku postępowania antymonopolowego, a wcześniej wyjaśniającego) nie mógł wykorzystać omawianych materiałów uzyskanych w ramach kontroli operacyjnej. Postępowanie toczące się przed pozwanym nie było bowiem postępowaniem karnym w sprawach o przestępstwa wymienione w tych przepisach (stosowało się do niego przepisy k.p.c. oraz k.p.a. – art. 83 oraz 84 uokik). Nowelizacja przepisów w dniu 15 kwietnia 2015 r. (uchylenie art. art. 27 ust. 15 a Ustawy o ABW oraz wprowadzenie przepisów art. 168b k.p.k. ) dopuściła możliwość wykorzystania omawianych materiałów w innym postępowaniu aniżeli to, w przedmiocie którego kontrola jest dopuszczalna ale jedynie wówczas, gdy to inne postępowanie jest postępowaniem karnym (postępowanie toczące się przez tut. Sądem jak już wskazano nie jest postępowaniem karnym). Ostatecznie brak jest możliwość wykorzystania materiałów z kontroli operacyjnej przeprowadzonej przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji (tj. do dnia 14.04.2016), w sytuacji, gdy materiały te miałyby być wykorzystane w postępowaniu, które toczy się po tej dacie.

Taką podstawą nie może być art. 168b k.p.k. ani 156 § 1 k.p.k.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji pominął jako niedopuszczalne, zgłoszone przez pozwanego dowody pozyskane w wyniku zastosowania kontroli operacyjnej w postaci stenogramów z rozmów oraz w postaci nagrań (postanowienia z dnia 28.01.2025 r. k. 799v oraz 800 protokołu z rozprawy).

Z uwagi, że stan faktyczny został oparty na niemogących stanowić dowodu stenogramach rozmów, nie można uznać zarzucanego powodom przez Prezesa UOKIK porozumienia ograniczającego konkurencję za udowodnione. Bez danych stenogramów zawarcie niedozwolonego porozumienia nie zostało wykazane.

Sąd pierwszej instancji uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do pozostałych odwołań.

Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 47931a § 3 k.p.c., uchylił decyzję w zaskarżonym zakresie o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

Strona pozwana – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji w całości.

Skarżący zarzucił naruszenie:-art. 227, 232 i 2352 § j pkt j k.p.c. poprzez pominięcie dowodów z zapisów kontroli operacyjnej podczas gdy żaden przepis kodeksu postępowania cywilnego nie wyłącza ich przeprowadzenia, a kontrola ta była prowadzona zgodnie z obowiązującą procedurą na podstawie zgód wydanych przez właściwy sąd;

-art. 227, 232, 2352 § 1 pkt 1 k.p.c. i z art. 21 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 437) poprzez uznanie, że o dopuszczalności wykorzystania dowodów z kontroli operacyjnej w niniejszym postępowaniu decydują przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życic tej ustawy, tj. przed 14 kwietnia 2016 r., podczas gdy przepisami właściwymi są przepisy obowiązujące po tej dacie;

– art. 227, 232 i 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w Warszawie o przekazanie dokumentacji, na podstawie której zostały wydane zgody na stosowanie podsłuchów przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w konsekwencji niezbadanie legalności dowodów z nagrań pochodzących z kontroli operacyjnej ABW, przy jednoczesnym przyjęciu założenia o uzyskaniu tych materiałów w sposób sprzeczny z prawem;

– art. 235 2 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z nagrań z kontroli operacyjnej, a w konsekwencji naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego polegające na pominięciu dowodów z nagrań z kontroli operacyjnej zgromadzonych w aktach postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd I instancji nie ustalił pełnego stanu faktycznego sprawy;

-art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2024 r. poz. 1616,) poprzez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, że w niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję opisanego w zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu;

– art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.k. poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem orzeczenia o karze pieniężnej.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy, rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. postanowień Sądu pierwszej instancji wydanych na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. w przedmiocie pomięcia dowodów i dopuszczenia dowodów oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie zmianę w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie wszystkich odwołań oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania w sprawie przed Sądem pierwszej instancji oraz za instancję odwoławczą w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powodowie domagali się oddalenia apelacji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja była zasadna o ile prowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Zgodnie z ugruntowanym już w orzecznictwie poglądem, nierozpoznanie istoty sprawy oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania podstawy żądania pozwu albo pominięcie zwalczających je zarzutów pozwanego. Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce także w razie dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby czynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej.

Przepis art. 386 § 4 k.p.c. stanowi natomiast, że w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, sąd odwoławczy może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Treścią normy prawnej zawartej w tym przepisie jest upoważnienie do wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego w określonych sytuacjach procesowych, jako wyjątku od zasady orzekania co do meritum sporu w tym postępowaniu. Jego brzmienie wskazuje jednocześnie na to, że nie zachodzi obowiązek prowadzenia przez sąd drugiej instancji postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał rozważenia poddanych przez strony pod osąd żądań i twierdzeń, jak również, gdy nie dokonał oceny przeprowadzonych dowodów i pominął mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie meritum sporu dowody zawnioskowane przez strony dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 235 2 § 1 k.p.c. pominął dowody zgłoszone przez Prezesa Urzędu, pozyskane w wyniku kontroli operacyjnej w postaci stenogramów z rozmów oraz nagrań, wskazując, że są one niedopuszczalne w postępowaniu, chociaż przepis ten uprawnia do pomięcia dowodów wówczas, gdy ich przeprowadzenie wyłączone jest przez kodeks postępowania cywilnego. Ustawa przewiduje ograniczenia dowodowe o charakterze podmiotowym (np. art. 260 i 430 k.p.c.) oraz przedmiotowym (np. art. 246 i 247 k.p.c.), ale takie sytuacje nie miały miejsca w sprawie.

Z treści art. 309 k.p.c. wynika, że katalog dowodów ma charakter otwarty. Wskazać należy, że Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że możliwe jest dowodzenie w postępowaniu cywilnym za pomocą wszelkich środków dowodowych, a nie tylko wprost wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego, o ile są one nośnikami informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich wykorzystanie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa (wyr. SN z 21 maja 2010 r. II CSK 643/09, Legalis).

Nie istnieje żaden przepis zakazujący stronie zgłoszenie wniosku dowodowego obejmującego dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (np. z uwagi na naruszenie dóbr osobistych, a także praw z art. 47, 49 i 51 Konstytucji). O wartości dowodowej konkretnego dowodu winien zdecydować Sąd na podstawie własnego przekonania, w oparciu o wszechstronnie zebrany i rozważony materiał dowodowy.

Nie ma przeszkód, aby dowody uzyskane w ramach toczącego się innego postępowania, w tym postępowania karnego mogły zostać wykorzystane, o ile nie godzą w rzetelność postępowania. Warunkiem jest jedynie to, aby dowód ten obejmował fakty istotne dla rozstrzygnięcia spawy i miał związek z przedmiotem postępowania.

W orzecznictwie dopuszcza się włączenie do materiału dowodowego nagrań lub dokumentów uzyskanych pierwotnie nielegalnie przez osoby trzecie (np. nagranie rozmów) (por. wyrok SA w Białymstoku z 31 grudnia 2012 r., I ACa 504/11, Lex nr 1278076, wyrok SA w Katowicach z dnia 5 października 2016 r., I ACa 495/16, LEX nr 2149545).

Istotnie w takiej sytuacji zachodzi konflikt dóbr.

Sąd uwzględniając specyfikę danego stanu faktycznego winien rozstrzygnąć, czy dążenie do ustalenia prawdy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ma priorytet przed potencjalnym uszczerbkiem dla dóbr podlegających ochronie prawnej (np. wolność, tajemnica komunikowania się, godność, tajemnice życia prywatnego). Znaczenie ma waga dowodu, za pomocą którego miałoby zostać potwierdzone stanowisko strony i rozważenia wymaga, czy wykorzystanie dowodów będzie celowe i będzie służyło ochronie dóbr o większym znaczeniu, iż dobra, które naruszono, w związku ich pozyskaniem dowodów. Istotne znaczenie ma bowiem zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy zagwarantowaniem i poszanowaniem praw jednostki w związku z pozyskaniem dowodów a dążeniem do wyjaśnienia okoliczności zgodnie z prawdą.

Sąd pierwszej instancji uznał za niedopuszczalne w sprawie dowody zgłoszone przez Prezesa, a pozyskane w wyniku kontroli operacyjnej w postaci stenogramów z rozmów oraz nagrań, co skutkowało przyjęciem, że porozumienie ograniczające konkurencję nie zostało wykazane. Nie przeprowadził zgłoszonych w sprawie dowodów, nie ocenił ich znaczenia oraz wagi, a także tego, czy interes publiczny w niniejszej prawie, nie przeważa nad sposobem pozyskania dowodów.

Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W przedmiotowej sprawie doszło do nierozpoznania istoty sprawy, gdyż Sąd pierwszej instancji przyjął, że decyzja nie została poparta żadnymi dowodami, jak i pominął merytoryczne argumenty odwołań. W tym stanie rzeczy wydanie przez Sąd Apelacyjny orzeczenia merytorycznego wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ograniczyłoby merytoryczne rozpoznanie sprawy do jednej instancji.

Mając na względzie powyższe stosownie do art. 386 § 2 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.